Δερμάτινα καθίσματα: καθαρισμός και συντήρηση

«Δερμάτινο» δεν σημαίνει γυμνό δέρμα

Πριν φτάσει σε κάθισμα, το δέρμα περνάει από φινίρισμα: στην καλή του όψη στρώνονται χρωστικές και συνδετικά που σχηματίζουν ένα συνεχές φιλμ, με κάθε στρώση σκληρότερη από την προηγούμενη ώστε το τελικό στρώμα να αντέχει την τριβή. Φιλμ χρωστικής και τελικό στρώμα μαζί, αυτό λέμε φινίρισμα.

Με το μάτι βλέπεις μόνο ότι υπάρχει φιλμ. Χρώμα και ανάγλυφο ομοιόμορφα παντού, χωρίς φυσικά σημάδια, σημαίνει ότι κάτι κάθεται από πάνω· τι υπάρχει από κάτω δεν σου το λέει. Στο εμπόριο ο όρος είναι pigmented ή finished leather, και η αυτοκινητοβιομηχανία το ζητάει για την ομοιομορφία.

Τρία είδη δέρματος μοιράζονται τη λέξη: το βαμμένο, με καλυπτικό φινίρισμα· το ανιλίνης, που βάφεται διαμπερώς και έχει διάφανο φινίρισμα χωρίς καλυπτικές χρωστικές, σπάνιο σε αυτοκίνητο· και το ημι-ανιλίνης, με ελάχιστη χρωστική, που απορροφά και κρατάει τον λεκέ μέσα.

Το τέταρτο υλικό δεν είναι δέρμα. Η δερματίνη, ύφασμα με επίστρωση πολυουρεθάνης ή PVC, πουλιέται με εμπορικές ονομασίες που αλλάζουν ανά κατασκευαστή. Την ξεχωρίζεις από την ακμή μιας διάτρησης: το δέρμα δείχνει ίνες, η δερματίνη πλέξη υφάσματος. Καθαρίζεται σαν το βαμμένο, χωρίς τίποτα λιπαρό.

Γιατί οι «τροφές δέρματος» δεν έχουν πού να μπουν

Η ιδέα πίσω από τα λάδια και τις θρεπτικές επαλείψεις είναι ότι το δέρμα διψάει. Στο γυμνό δέρμα κάτι από αυτό ισχύει· στο βαμμένο, το λιπαρό μείγμα συναντάει ένα κλειστό φιλμ που δεν έχει λόγο να το ρουφήξει.

Ό,τι μένει από πάνω δεν είναι αθώο. Ο οδηγός συντήρησης δέρματος του NPS απαριθμεί τι κάνουν οι λιπαρές επαλείψεις: σκουραίνουν τα ανοιχτόχρωμα δέρματα, βγάζουν λιπαρά κατακάθια, μαλακώνουν τα ίδια τα φινιρίσματα και μαζεύουν σκόνη. Άλλο πλαίσιο, μουσειακό, ίδια χημεία.

Στην πράξη το καταλαβαίνεις γρήγορα. Το κάθισμα γυαλίζει παράξενα, κολλάει ελαφρά και μέσα σε λίγες μέρες έχει πιάσει περισσότερη σκόνη. Η γυαλάδα είναι και αισθητικά λάθος: τα εσωτερικά σχεδιάζονται με χαμηλή γυαλάδα, κάτι που το τεχνικό δελτίο 06-00-89-029K έγραφε ήδη τον Ιούλιο του 2015.

Η διαδικασία που πιάνει, βήμα βήμα

Ο σωστός καθαρισμός είναι σύντομος και βαρετός, και αυτό είναι καλό σημάδι. Περνάς σκούπα πριν βρέξεις, γιατί όσο υπάρχει χαλαρή σκόνη το καθαριστικό τη μετατρέπει σε λάσπη μέσα στο ανάγλυφο. Και το προϊόν μπαίνει στο πανί, όχι στο κάθισμα.

1. Δούλεψε σε σκιά, με το κάθισμα κρύο στην αφή, και δοκίμασε κάθε καινούργιο προϊόν σε κρυφό σημείο. Σε ζεστή επιφάνεια το καθαριστικό εξατμίζεται πριν το απλώσεις.
2. Πέρασε ηλεκτρική σκούπα με μαλακό στόμιο, ώστε να μη μείνει χαλαρή σκόνη πουθενά.
3. Ψέκασε ήπιο καθαριστικό ουδέτερου pH στο πανί ή στη βούρτσα, ποτέ στο κάθισμα.
4. Καθάρισε σε μικρά τμήματα, με ελαφριά πίεση και καθαρή πλευρά πανιού.
5. Πέρνα μαλακή βούρτσα στις ραφές και στο ανάγλυφο, να βγει η βρομιά από τα βαθουλώματα.
6. Σφούγγισε με μικροΐνας καλά στυμμένο σε σκέτο νερό, για να σηκώσεις τη λάσπη που ανέβασε η βούρτσα, και μετά με στεγνό πανί.
7. Άφησε να στεγνώσει και πέρασε προστατευτικό με το πανί, σε κρύα επιφάνεια, παντού εκτός από το τιμόνι.

Ραφές, διατρήσεις και τα σημεία που ξεχνιούνται

Η βρομιά δεν κάθεται ομοιόμορφα: μαζεύεται στις ραφές, στα βαθουλώματα του ανάγλυφου και στη γωνία που τρίβεις κάθε φορά που μπαίνεις.

Η βούρτσα έχει δύο απόλυτους κανόνες: ποτέ σκληρή τρίχα, και ποτέ βούρτσα που έχει πιάσει δυνατό χημικό. Κράτα μία αποκλειστικά για το εσωτερικό.

Στα διάτρητα καθίσματα, αυτά με θέρμανση ή αερισμό, ό,τι ψεκάσεις πάνω τους περνάει από τις τρύπες, κάθεται στο αφρώδες και βγαίνει ως μυρωδιά· στα αεριζόμενα σβήσε τον αερισμό όσο καθαρίζεις. Το εγχειρίδιο κατόχου ζητά στεγνό ή μαλακό πανί και προειδοποιεί ότι το βρεγμένο μπορεί να ραγίσει την επιφάνεια· το «υγρό, όχι βρεγμένο» είναι πρακτική οδηγία, όχι εντολή του κατασκευαστή.

Το τιμόνι είναι εξαίρεση, και είναι θέμα ασφάλειας. Καθαρίζεις και στεγνώνεις, τίποτα άλλο: προστατευτικό με γυαλάδα ή λιπαρή αίσθηση το κάνει να γλιστράει στο χέρι.

Το προστατευτικό: τι κάνει πραγματικά

Το προστατευτικό δεν τρέφει τίποτα. Είναι ένα λεπτό στρώμα πάνω από το φινίρισμα, και την τριβή τη δέχεται αυτό αντί για εκείνο. Το εγχειρίδιο κατόχου το λέει με μέτρο: η επαρκής χρήση προστατευτικού μπορεί να περιορίσει τη φθορά της επένδυσης και βοηθάει το χρώμα να κρατήσει.

Ο δεύτερος λόγος είναι ο ήλιος: η υπεριώδης ακτινοβολία είναι από τα πιο επιθετικά μήκη κύματος για τα δερμάτινα υλικά, ενώ και το ορατό φως αφήνει τη δική του φθορά. Προστατευτικό με δηλωμένη προστασία από την υπεριώδη βοηθάει, αλλά η σκιά κάνει περισσότερα.

Ο τρίτος λόγος είναι η μεταφορά χρώματος: το τεχνικό δελτίο ζητά να περνάς την επιφάνεια με το προστατευτικό μετά τον καθαρισμό, ώστε ό,τι αφήνει το τζιν να κάθεται πάνω σε αυτό και όχι μέσα στο φινίρισμα. Η συχνότητα βγαίνει από τη χρήση, όχι από ημερολόγιο.

Τι καταστρέφει το φινίρισμα

Ο ήλιος και η ζέστη χτυπάνε μαζί: η υπεριώδης ακτινοβολία προσβάλλει το υλικό, ενώ η θερμότητα το ξηραίνει και το κάνει εύθραυστο. Σε ζεστό κάθισμα ο λεκές δένει γρήγορα, οπότε σκούπισέ τον όσο είναι φρέσκος.

Το τζιν είναι η δεύτερη κλασική ζημιά. Το ξεβάψιμο δεν το κάνει η ίνα, το κάνει η βαφή που δεν έχει δέσει, κατεξοχήν το ίντιγκο σε αφόρετο σκούρο τζιν, με την τριβή και τη ζέστη να το περνάνε στην επιφάνεια. Όσο πιο ανοιχτό το χρώμα, τόσο πιο γρήγορα φαίνεται· η άμυνα είναι το προστατευτικό και η γρήγορη αφαίρεση.

Το οινόπνευμα και οι διαλύτες κάνουν την πιο γρήγορη ζημιά: διαλύματα με υψηλή περιεκτικότητα σε οινόπνευμα, όπως και όξινα ή αλκαλικά απορρυπαντικά, ξεθωριάζουν το χρώμα ή ξεκολλάνε την επιφάνεια. Εκεί μπαίνουν και τα υγρά μαντηλάκια.

Η σιλικόνη και το κερί είναι άλλη κατηγορία: δεν τρώνε το φινίρισμα, ανεβάζουν ανομοιόμορφα τη γυαλάδα. Αρκετά προστατευτικά με βάση το νερό έχουν παράγωγα σιλικόνης χωρίς να πειράζουν την επιφάνεια, οπότε κρίνε από την όψη, όχι από τα συστατικά.

Μένουν τρία. Ο ατμός βάζει μαζί νερό και θερμότητα, και σε διάτρητο κάθισμα στέλνει την υγρασία στο αφρώδες. Το αντηλιακό το κατατάσσει το τεχνικό δελτίο με τα λίπη και τα μελάνια, οπότε μετά την παραλία σκουπίζεις όσο είσαι στο πάρκινγκ. Και το υγρό πιάτων με απολιπαντικά, που σηκώνει ό,τι προστατεύει το φινίρισμα.

Το συνθετικό σουέντ είναι άλλο υλικό

Το συνθετικό σουέντ, το υλικό μικροΐνας με χνούδι, δεν είναι δέρμα, και ό,τι γράφτηκε παραπάνω για φινίρισμα και προστατευτικά δεν ισχύει εδώ. Το βρίσκεις σε επιφάνειες όπου ζητείται πρόσφυση και ματ όψη.

Οι οδηγίες του κατασκευαστή του υλικού είναι λιτές. Καθημερινά, ξεσκόνισμα με μαλακή βούρτσα, στεγνό πανί ή σκούπα. Για βαθύτερο καθάρισμα, πανί ή σφουγγάρι σε καθαρό νερό, καλά στυμμένο, και απαλό βούρτσισμα μόλις στεγνώσει.

Οι απαγορεύσεις είναι εξίσου σαφείς. Χωρίς δυνατό τρίψιμο, και η οδηγία δεν εξηγεί γιατί, αλλά το χνούδι πατάει. Χωρίς τυπωμένα πανιά ή χαρτιά, γιατί αφήνουν μελάνι. Και χωρίς μηχανές ατμού, που ο κατασκευαστής δεν τις συνιστά.