Πώς διαλέγεις detailer: τι να ρωτήσεις πριν αφήσεις το αμάξι

Γιατί το γυαλιστερό αποτέλεσμα δεν κρίνει τη δουλειά

Κάθε αυτοκίνητο βγαίνει γυαλιστερό μετά από γυάλισμα. Ακόμη και μια βιαστική δουλειά, με γεμιστικά λάδια και σιλικόνες που κρύβουν προσωρινά τις γρατζουνιές, δίνει καθαρή αντανάκλαση στην παραλαβή. Δεν φαίνεται όμως πόσο βερνίκι έφυγε.

Το βερνίκι (clear coat) είναι η τελευταία στρώση της βαφής και έχει πάχος λίγων δεκάδων μικρών (μm), τυπικά γύρω στα 35 με 50. Κάθε πέρασμα παίρνει ένα μέρος του, ανάλογα με μηχάνημα και λειαντικό: με περιστροφικό και προϊόν μεσαίας δράσης φεύγουν 2,5 με 3 μm ανά στάδιο, με παλμικό (DA) και ήπιο προϊόν αισθητά λιγότερα. Οι κατασκευαστές οργάνων μέτρησης γράφουν ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες συνιστούν να μη φύγουν συνολικά πάνω από 8 μm, ώστε οι από κάτω στρώσεις να μένουν προστατευμένες από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Δύο περιπτώσεις αλλάζουν την εικόνα. Η μονή βαφή (single stage), σε παλιά και επαγγελματικά, δεν έχει βερνίκι: ο δίσκος βγαίνει βαμμένος και το γυάλισμα τρώει κατευθείαν χρώμα. Η ματ βαφή και η ματ μεμβράνη δεν γυαλίζονται ποτέ.

Ο χώρος και το φως ελέγχου

Ο χώρος είναι η πρώτη πληροφορία που παίρνεις: το γυάλισμα, και ιδίως η επίστρωση, θέλουν στεγασμένο και καθαρό χώρο, χωρίς ήλιο και χωρίς σκόνη στον αέρα. Μετράει και η θερμοκρασία: κάθε επίστρωση έχει παράθυρο εφαρμογής γραμμένο στο φυλλάδιό της, και μέσα στο ελληνικό καλοκαίρι πιάνει πάνω στη ζεστή λαμαρίνα πριν προλάβει ο τεχνικός να τη στρώσει.

Το φως το προσέχουν λιγότεροι και παίζει τον ίδιο ρόλο. Οι κυκλικές γρατζουνιές του πλυσίματος (swirl marks) και τα ίχνη που αφήνει το περιστροφικό μηχάνημα (holograms) δεν φαίνονται στον φωτισμό οροφής· θέλουν λάμπες ελέγχου υψηλής έντασης, που ο τεχνικός τις περνάει υπό γωνία δίπλα στην επιφάνεια. Ζήτα να δεις ένα ελάττωμα με τη λάμπα του πριν συμφωνήσετε, και ξανά στην παραλαβή.

Τι δείχνει πραγματικά το παχύμετρο βαφής

Το κοινό παχύμετρο δείχνει το σύνολο των στρώσεων πάνω από το μέταλλο: αστάρι, χρώμα, βερνίκι, τυχόν στόκο. Δεν ξεχωρίζει τη μία στρώση από την άλλη, οπότε μια ένδειξη δεν σου λέει από μόνη της πόσο βερνίκι υπάρχει από πάνω. Τη μεμονωμένη στρώση τη διαβάζει μόνο υπερηχητικό όργανο πολλαπλών στρώσεων.

Χρησιμεύει όμως αλλού: εντοπίζει επαναβαφή, στόκο και ρετουσάρισμα, και δείχνει ποια κομμάτια είναι λεπτότερα από τα υπόλοιπα του ίδιου αυτοκινήτου. Η σύγκριση γίνεται κομμάτι με κομμάτι: όπου έγινε σβήσιμο (blend) η ένδειξη μπορεί να βγει και χαμηλότερη από τη διπλανή. Στα πλαστικά, όπως οι προφυλακτήρες, δεν διαβάζει, και σε αλουμίνιο θέλει όργανο για μη σιδηρούχα μέταλλα.

Αν το αυτοκίνητο βάφτηκε πρόσφατα, πες το πριν από οτιδήποτε άλλο: η φρέσκια βαφή εξαεριώνει διαλύτες για καιρό αφού στεγνώσει, μια επίστρωση τούς παγιδεύει, και όσο κρατάει αυτό η βαφή είναι μαλακή και καίγεται εύκολα· την αναμονή την ορίζει το φυλλάδιο του προϊόντος. Οι ίδιες οι αυτοκινητοβιομηχανίες ζητούν πλέον μέτρηση πριν και μετά από κάθε τρίψιμο ή γυάλισμα, όπως αναφέρει η τεκμηρίωση των οργάνων.

1. Πλύσιμο: προπλύση και δύο κουβάδες.
2. Απορρύπανση: αποσιδήρωση και διαλύτης πίσσας, μετά πηλός (clay bar).
3. Στέγνωμα και μέτρηση, με πολλές ενδείξεις σε κάθε κομμάτι.
4. Ταινία στις ακμές, στα νεύρα και στα μαύρα πλαστικά.
5. Δοκιμαστικό κομμάτι (test spot) και έλεγχος στη λάμπα.
6. Γυάλισμα, με επαναμέτρηση όπου δουλεύτηκε πιο έντονα.

Οι ερωτήσεις πριν δώσεις τα κλειδιά

Η πιο χρήσιμη ερώτηση αφορά το δοκιμαστικό κομμάτι. Πριν ακουμπήσει όλο το αυτοκίνητο, ο τεχνικός δουλεύει ένα μικρό κομμάτι με τον πιο ήπιο συνδυασμό που αποδίδει, το ελέγχει στη λάμπα, και ανεβαίνει σε πιο επιθετικό μόνο αν χρειαστεί. Από εκεί βγαίνει η απάντηση στο «πόσα στάδια»: η σωστή είναι «θα σου πω μετά το δοκιμαστικό».

Το δεύτερο που αξίζει να ρωτήσεις είναι με τι μηχάνημα θα δουλέψει. Το περιστροφικό κόβει γρήγορα και αφήνει τα ίχνη που λέγονται holograms, οπότε θέλει οπωσδήποτε φινίρισμα από πάνω· το παλμικό συγχωρεί περισσότερα και τελειώνει καθαρό με ένα πέρασμα, που σε καλοδιατηρημένη βαφή αρκεί.

1. Θα κάνετε δοκιμαστικό κομμάτι και θα μου το δείξετε;
2. Με τι μηχάνημα θα δουλέψετε και γιατί;
3. Τι απορρύπανση θα προηγηθεί: αποσιδήρωση, πίσσα, πηλός;
4. Θα μετρήσετε πάχος μετά την απορρύπανση και ξανά μετά το γυάλισμα;
5. Τι καλύπτει η εγγύηση της επίστρωσης, τι εξαιρεί, τι συντήρηση απαιτεί;
6. Θα μου δώσετε γραπτά τα στάδια της δουλειάς;

Η εγγύηση της επίστρωσης: τι σημαίνει στην πράξη

Οι εγγυήσεις των κεραμικών επιστρώσεων ακούγονται σαν ασφάλεια για τη βαφή, καλύπτουν όμως πολύ λιγότερα απ' όσα υπόσχεται το όνομά τους. Είναι δύο ειδών: του υλικού, εφόσον η επίστρωση εφαρμόστηκε και συντηρήθηκε σωστά, και του εφαρμοστή, για την ποιότητα της εφαρμογής. Έξω μένουν οι πέτρες, το κλειδί, το τρακάρισμα, τα ακατάλληλα χημικά και η συντήρηση που παραλείφθηκε.

Οι όροι συντήρησης είναι εκεί που χάνονται οι περισσότερες εγγυήσεις: το πλύσιμο με σαμπουάν ουδέτερου pH ζητείται σχεδόν πάντα, και τα αρχεία της συντήρησης ζητούνται τη στιγμή που πας να την ενεργοποιήσεις. Ρώτα αν απαιτείται περιοδικός έλεγχος, κάθε πότε πρέπει να πλένεται το αυτοκίνητο, και ποιος πληρώνει τα εργατικά σε επανεφαρμογή. Αν δεν σου δοθούν γραπτά, δεν έχεις εγγύηση, έχεις υπόσχεση.

Τα καμπανάκια

Το πρώτο είναι η υπόσχεση ότι θα φύγουν όλες οι γρατζουνιές. Τον έλεγχο τον κάνεις μόνος σου, σε πλυμένο αμάξι για να μη χαράξεις τη βαφή: πέρνα το νύχι κάθετα πάνω στη γρατζουνιά. Αν πιάνει, με απλό γυάλισμα δεν βγαίνει· θέλει τοπικό τρίψιμο (wet sanding) αν το πάχος το επιτρέπει, αλλιώς βαφή.

Το δεύτερο είναι το γυάλισμα χωρίς απορρύπανση. Πριν ακουμπήσει μηχάνημα τη βαφή πρέπει να έχουν φύγει τα κολλημένα σωματίδια (σκόνη φρένων, πίσσα), και όσα δεν φεύγουν με χημικό τα παίρνει ο πηλός. Αλλιώς ο δίσκος τα σέρνει και προσθέτει καινούριες γρατζουνιές την ώρα που σβήνει τις παλιές.

Το τρίτο είναι η κεραμική πάνω σε αδιόρθωτη βαφή. Η επίστρωση είναι διάφανη και ακολουθεί την επιφάνεια που βρίσκει από κάτω, οπότε τα swirl marks θα τα βλέπεις για όσο κρατάει. Όποιος σου προτείνει επίστρωση χωρίς να μιλήσει για την κατάσταση της βαφής, πουλάει προϊόν, όχι δουλειά.

Πόσο κρατάει μια σωστή δουλειά

Ο χρόνος είναι από τα πιο αξιόπιστα σημάδια, αρκεί να τον συνδέσεις με τα στάδια. Η προετοιμασία (πλύσιμο, απορρύπανση, πηλός, στέγνωμα, μέτρηση, ταινία) τρέχει ολόκληρη πριν ανάψει το μηχάνημα, και μετά έρχεται η διόρθωση κομμάτι κομμάτι, με έλεγχο στο φως ανάμεσα στα περάσματα.

Ο αριθμός των ημερών βγαίνει από τα στάδια που συμφωνήσατε. Μια ήπια δουλειά σε μικρό αυτοκίνητο τελειώνει μέσα στην ημέρα, ενώ μια πλήρης διόρθωση με επίστρωση θέλει από πάνω και τον χρόνο της ωρίμανσης. Ρώτα πόσες ημέρες υπολογίζει και τι γίνεται σε καθεμία.