Αφρικανική σκόνη και αυτοκίνητο: τι να κάνεις

Τι είναι η αφρικανική σκόνη και πότε τη συναντάς

Με το βαρομετρικό δυτικά της χώρας, ο νοτιάδας σηκώνει σκόνη από τη Σαχάρα και τη φέρνει ως εδώ. Η βιβλιογραφία για την Αθήνα τοποθετεί το φαινόμενο σε περίπου 30 ημέρες τον χρόνο.

Η μελέτη «Desert dust outbreaks and respiratory morbidity in Athens» (Environmental Health, 2017) κατέγραψε 132 ημέρες με σκόνη σε έξι χρόνια. Η άνοιξη συγκεντρώνει το 31% τους και το φθινόπωρο το 28%.

Η σκόνη κατεβαίνει στεγνή, ως κιτρινωπή πούδρα σε καπό, οροφή και τζάμια, ή μέσα στη βροχή. Η λασποβροχή είναι η δύσκολη περίπτωση, γιατί στεγνώνει πάνω στην επιφάνεια και δένει.

Γιατί μια τόσο λεπτή σκόνη πειράζει μια σκληρή βαφή

Η λέξη «σκόνη» ξεγελάει: το μυαλό πάει στη σκόνη του σπιτιού, ενώ εδώ μιλάμε για ορυκτά. Σε ανάλυση λεπτών σωματιδίων σαχάριας σκόνης στα Κανάρια Νησιά (Atmospheric Chemistry and Physics, 2016), τα αργιλικά ορυκτά έβγαλαν το 81% της σύστασης και ο χαλαζίας το 10%, με τα σωματίδια λεπτότερα από 5 μικρόμετρα (μm).

Στα δείγματα που έπεσαν στην Κρήτη, το Δελτίο της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρίας βρήκε τα ίδια ορυκτά: ιλλίτη, χαλαζία, ασβεστίτη, καολινίτη. Τη χάραξη την κάνει το κλάσμα του χαλαζία, που στην κλίμακα Mohs μετράει 7, ενώ το βερνίκι είναι οργανική στρώση που δεν το πλησιάζει. Η αργιλική μάζα είναι μαλακή, κουβαλάει όμως αυτούς τους κόκκους μαζί με τη σκόνη του δρόμου.

Όσο μένουν ακίνητοι δεν κάνουν τίποτα· μόλις τους σύρεις χαράζουν, και μένουν τα swirl marks. Η υγρασία τα δένει: το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης της ατμόσφαιρας Copernicus κατατάσσει τη λασποβροχή στην υγρή εναπόθεση, δηλαδή η σκόνη προσγειώνεται μέσα στη σταγόνα και στεγνώνει εκεί, με στίγματα από τα ορυκτά κατάλοιπα.

Το κρίσιμο λάθος: μην την ακουμπήσεις στεγνή

Το ένστικτο, μόλις δεις το αυτοκίνητο πουδραρισμένο, είναι να περάσεις ένα πανί ή ένα φτερό ξεσκονίσματος. Αυτή η μία κίνηση κάνει περισσότερη ζημιά από ολόκληρο το επεισόδιο: το πανί σέρνει τους κόκκους με πίεση σε όλη την επιφάνεια.

Στο παρμπρίζ γίνεται το ίδιο, μόνο που εκεί είναι χειρότερα. Τα λάστιχα των υαλοκαθαριστήρων παγιδεύουν τους κόκκους από κάτω τους και τους κουβαλούν σε τόξο πάνω στο τζάμι. Χωρίς νερό να ξεπλύνει την επιφάνεια, είναι σαν να σέρνεις πέτρα πάνω στο τζάμι.

Η διόρθωση εκεί είναι πολύ πιο δύσκολη από ό,τι στη βαφή: γυαλίζεται με οξείδιο του δημητρίου, θέλει έμπειρο χέρι γιατί εύκολα μένει παραμόρφωση στο οπτικό πεδίο του οδηγού, και οι βαθιές χαρακιές θέλουν αλλαγή παρμπρίζ. Το ίδιο κάνει και το δάχτυλο στη σκόνη του πορτμπαγκάζ.

Η σωστή σειρά, βήμα βήμα

Ολόκληρη η δουλειά στηρίζεται σε μία αρχή: να φύγει όση περισσότερη σκόνη γίνεται χωρίς να την αγγίξεις. Ξεκινάς με το λάστιχο, με όγκο νερού και υπομονή, από την οροφή προς τα κάτω.

Αν έχεις πλυστικό, κράτα το μακριά από την επιφάνεια και κινήσου από πάνω προς τα κάτω. Μην πλησιάσεις κάθετα σε ακμές, τσιμούχες, χτυπημένη βαφή ή σήματα, και ποτέ πίεση από κοντά στις κυψέλες του ψυγείου: στραβώνουν τα πτερύγια.

Με λάστιχο κήπου το αντισταθμίζεις με περισσότερο νερό και ώρα. Μετά αρχίζει το κανονικό πλύσιμο, με μία διαφορά: οι τροχοί κουβαλούν μεταλλικά ρινίσματα από τα φρένα, οπότε φεύγουν πρώτοι και με δικά τους σύνεργα.

1. Ξέπλυνε ολόκληρο το αυτοκίνητο με άφθονο νερό, από πάνω προς τα κάτω, χωρίς να ακουμπήσεις τίποτα.
2. Ξέπλυνε δεύτερη φορά όπου μαζεύεται λάσπη: μάσκες, ποδιές, θόλους, καθρέφτες.
3. Πλύνε τροχούς και ζάντες, με δικό τους καθαριστικό, δική τους βούρτσα και δικό τους κουβά.
4. Στρώσε αφρό προπλύσης ήπιου pH και άφησέ τον να δράσει στη σκιά, χωρίς να στεγνώσει.
5. Ξέπλυνε τον αφρό μαζί με ό,τι ξεκόλλησε, πάλι από την οροφή προς τα κάτω.
6. Πλύνε το αμάξωμα με δύο κουβάδες, grit guard και σαμπουάν ουδέτερου pH, με ίσιες κινήσεις.
7. Στέγνωσε με καθαρή πετσέτα μικροϊνών, ακουμπώντας και τραβώντας, χωρίς τρίψιμο.
8. Σκούπισε το λάστιχο κάθε υαλοκαθαριστήρα και ξέπλυνε τη σχάρα στη βάση του παρμπρίζ, να μη βουλώσουν οι αποστραγγίσεις της.

Αν δεν μπορείς να πλύνεις αμέσως

Δεν έχει πάντα ο καθένας ελεύθερο απόγευμα και σκιερή γωνιά. Χειρότερο από το άπλυτο αυτοκίνητο είναι η λάσπη που ψήνεται μέρες στον ήλιο. Ένα γρήγορο ξέπλυμα με λάστιχο βγάζει αρκετό υλικό και κερδίζει χρόνο.

Θέλει όμως δροσερή λαμαρίνα, στη σκιά, νωρίς ή αργά. Μην το αφήσεις να στεγνώσει στον ήλιο, γιατί το νερό με τα διαλυμένα ορυκτά αφήνει ακριβώς τις κηλίδες που αποφεύγεις. Πέρνα μια πετσέτα μικροϊνών, έστω πρόχειρα.

Αν το επεισόδιο συνεχίζεται ή περιμένεις βροχή, το πλήρες πλύσιμο θα πάει χαμένο. Στην αρχική του plisimo, το «Είναι καλή μέρα για πλύσιμο;» συνδυάζει βροχή και αφρικανική σκόνη και σου δείχνει αν συμφέρει να περιμένεις.

Ψυγεία, φίλτρα και εσωτερικό

Η σκόνη δεν μένει στη λαμαρίνα. Πίσω από τη μάσκα κάθονται το κοντέρ, το ψυγείο δηλαδή του κλιματισμού, και το ψυγείο του νερού, και μετά από έντονο επεισόδιο η λάσπη ψήνεται στις κυψέλες τους. Το καταλαβαίνεις από κλιματιστικό που αδυνατίζει στην κίνηση και θερμοκρασία νερού που ανεβαίνει στην ανηφόρα.

Το ξέπλυμα εκεί γίνεται ευθεία μέσα στις κυψέλες, ποτέ λοξά, αλλιώς στραβώνουν τα πτερύγια· αν η λάσπη έχει δέσει, είναι δουλειά συνεργείου. Πιο πίσω, ο αερισμός ρουφάει αέρα από τη σχάρα στη βάση του παρμπρίζ, εκεί που μαζεύεται το περισσότερο υλικό.

Ένα βουλωμένο φίλτρο καμπίνας πνίγει τη ροή και ζορίζει το μοτέρ του αέρα, ενώ σε βαριές περιπτώσεις παγώνει το στοιχείο και πέφτει η ψύξη. Και όταν η πτώση πίεσης το παραμορφώσει ή δεν εδράζεται σωστά, ο αέρας το παρακάμπτει και μπαίνει ασφιλτράριστος.

Μετά από σεζόν με πολλά επεισόδια αξίζει έλεγχος και στα δύο φίλτρα: αυτό του κινητήρα ρουφάει το ίδιο υλικό σε μεγαλύτερο όγκο. Μέσα, σκούπα και μετά ελαφρώς νωπό πανί μικροϊνών, γιατί το στεγνό ξεσκόνισμα χαράζει και την οθόνη αφής.

Πόσο βοηθάει μια στρώση προστασίας

Σε βαφή με κερί, σφραγιστικό ή κεραμική επίστρωση, η λάσπη κάθεται στην προστασία και όχι στο ίδιο το βερνίκι. Η επιφάνεια είναι πιο λεία και υδρόφοβη, οπότε το νερό κυλάει σε σταγόνες και παίρνει μαζί του όση βρωμιά δεν έχει κολλήσει.

Άτρωτη δεν γίνεται η βαφή: αν σύρεις στεγνή σκόνη πάνω σε κεραμική, θα χαράξεις την κεραμική. Αυτό που αλλάζει είναι πόσο εύκολα φεύγουν τα στίγματα και πόσο λίγο χρειάζεται να τρίψεις.

Αν το αυτοκίνητο κοιμάται έξω και η περιοχή σου πιάνει σκόνη κάθε άνοιξη, μια σοβαρή προστασία σού γλιτώνει δουλειά όλη τη σεζόν. Θέλει σωστή προετοιμασία της βαφής, και κρατάει περισσότερο από ένα κερί.